KÜLTÜR
Yöremizde Alevi, Sunni ,Şavaklı vatandaşlarımızın bir arada yaşaması sebebiyle zengin bir kültürel zenginlik vardır. Bu kültür
mozaiğinin birleşmesiyle yöreye özgü kültür oluşmuştur. Bu kültür köy ve bölgelere göre küçük nüans farklılıkları göstermekle beraber yörenin tamamında aynıdır.
Yörenin aile yapısı büyük aile üzerinedir. Aileni üç kuşağı aynı çatı altında yaşar Yani çocuklar babalar ve dedeler aynı evde yaşarlar , Çocuk sayısı genelde fazladır.
Doğumlar yeni yeni hastanelerde yapılmaya başlamıştır ,ancak kısa bir süre öncesine kadar doğum olayı köyde kadının evinde köyün maharetli kadınları tarafından yaptırılırdı.
Doğumdan sonra kırk gün çocuk tek başına bırakılmaz alkarası denilen cin veya nazardan korumak için çocuğun başına Kuran-Kerim asılır. Çocuğa genelde ailenin büyüklerinden birinin ismi yahut Dini
şahsiyetlerden birinin isimleri verilir.
Çocuğun sünnet törenindeki kirvelik geleneği de halen yaşatılmaktadır. Sünnet olacak çocuğa kirve olan kişi hayatı boyunca çocuğun bütün önemli günlerinde (askerlik ,evlenme ) çocuğa destek olma
durumundadır. Çocukta Kirvesini aileden biri olarak görür saygı ve sevgide kusur etmez. Kirvelik sıfatı kirve olan içinde önemli bir statüdür. Şavaklı toplumunda kirvelik müessesesi ayrı bir öneme
haizdir.
Evlenme konusunda ise adetler yine aynen devam ettirilmektedir. Birbirlerini beğenen kız ve erkeğin aileleri aralarında hediyeleşerek “beh” takarlar . bu evlenmeye ilk adımdır. Bu sırada kız evine
giden erkek tarafının hanımlarına ‘’görücü’’ denir. Kızın istenmesinden sonra nişan tarihi karalaştırılır, kız tarafına erkek tarafı birtakım hediye ve gıda maddeleri vermeyi taahhüd eder. Kız
isteme sırasında damat adayı kız evine gitmez. Düğünler 3 gün sürer Ve bu sürede davetlilere Kız evinde yemek verilir .bu davette katılan erkek tarafına “”düğürcü’’ denir. Erkek evinde ise bir gün
her evden bir erkeğin katıldığı kahvaltı verilir .Düğünün son gününde ise davetlilere genelde keşkek, yahni ve tandır ekmeğinden oluşan yemek verilir. Gelin ve damat kendilerine yeni evlenmiş birini
seçer bunlara sağdıç denir. Düğün boyunca gelin ve damada yanında olur. Gelin baba evinden alınırken genelde ağlatılmaya çalışılır.
Erkek evine getirilen gelin bir bacanın(teras) altına getirilir. Bacadan önce damadın sağdıcı sonrada damat ,gelinin başına kuruyemiş bozuk para ve Elma atarlar .Bu elma gelinin kafasına
isabet ettirilmeye çalışılır. Bu yeni teşkil edilecek evin bereketi içindir.
Gerdek gecesinin sabahı gelin ve damat anne babalarının elini öpmeye giderler .Gelinin çeyizi gelin odasında sergilenir .Bu olaya”göre “adı verilir.
Cenazeler vefat eden kişinin gurbette akrabaları varsa onlar muhakkak gelmeleri beklenir. Cenaze namazı kılındıktan sona İmam eşliğinde , bir gün önce köylüler tarafından kazılan mezara tabutsuz
olarak gömülür. Cenazeye katılan herkes birer ikişer mezara toprak atmaya çalışır. Cenaze evine komşular yemek taşırlar. Bir odada başsağlığı dileklerini kabul edilir. Cenazeden sonra evde radyo
televizyon açılmaz , düğünlerde davul zurna çalınmaz.
Bir süre sonra vefat edenin ailesi,camide erkekler için ,evde de kadınlar için mevlit okutturur.
Yörede birtakım inanışları ise söyledir;
Boş beşiğin sallanması hoş karşılanmaz,yine ateşe su dökülmesi ve gece dışarıya sıcak su dökülmesi cinleri rahatsız edileceğine inanılır. Sabaha karşı köpek uluması da hayra yorulmaz. (Deprem
habercisi oldukları için olsa gerek)
Yörenenin Meşhur Yemekleri :
Tandır : köylerde hemen her evin tandırevi denilen bir müştemilatı bulunur. Bu müştemilatın tabanına yerleştirilmiş 1,20 mt boyunda 50 cm yarıçapında özel bir topraktan yapılmış silindirik bir
yapıdır. Bunun içinde ateş yakılarak köz olması sağlanır tabanındaki köz nedeniyle kızgınlaşan iç çeperinde tandır ekmeği gılik ve daştik denilen ekmekler pişirilir.Közü küllenen tandıra gece
keşgeğin değisik bir versiyonu olan tandıraşı veya yaprak dolma bakraçlar içinde hazırlanarak sabaha kadar pişmeye bırakılır. Bu yemeklerin lezzetleri bugün en lüks restorantlarda dahi bulabilmek
mümkün değildir.
Diğer yemekler :
Keşkek, Madımak ,Gaygana,sırın tirit,Yahni,ayranlıaş,gılik,daşdik (son ikisi tandırda yapılan özel bir ekmektir)
Keşkeğin Yapılışı;Yarma denilen özel döğülmüş buğday yıkandıktan sonra, uygun bir kaba konur ancak kalabalık için yapılacaksa büyük Kazanlara konur,yeteri kadar su ilave edilir katılaşınca yağ ve
yağsız et ile tavuk eti ilave edilir,tavuk eti yemeğin tel tel olmasını sağlar,sonra tel tel kıvama gelinceye kadar karıştırılır. Bu yemek mutfaklardan ziyade düğünlerde ve köy pikniklerinde açıkta
yapılır. Düğün günü öğlen yenecek keşkek evvelki gün gece yarısında hazırlanmaya başlanır.
|